Học viện Tư pháp: Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học về triển khai hoạt động của Thừa hành viên

Dự Hội thảo có đại diện Cục quản lý Thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp; Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh; lãnh đạo Học viện Tư pháp, Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Học viện; các nhà khoa học, giảng viên, đại diện các Văn phòng Thừa phát lại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương. Nội dung thảo luận tập trung vào những điểm mới của Luật Thi hành án dân sự năm 2025 và Nghị định số 151/2026/NĐ-CP về Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Trường Thiệp - Phó Giám đốc Học viện Tư pháp nhấn mạnh, việc Luật Thi hành án dân sự năm 2025 ghi nhận chế định Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên trong đạo luật chuyên ngành có ý nghĩa quan trọng cả về lập pháp và thực tiễn. Đây là cơ sở pháp lý để tiếp tục hoàn thiện mô hình xã hội hóa một số hoạt động thi hành án dân sự và nâng cao hiệu quả thực thi bản án, quyết định của Tòa án.

Theo các tham luận, việc luật hóa địa vị pháp lý của Thừa hành viên là điểm đổi mới có ý nghĩa nền tảng. Thừa hành viên được ghi nhận trong Luật Thi hành án dân sự với tư cách là chủ thể hành nghề ngoài khu vực nhà nước, được Nhà nước giao thực hiện một số nhiệm vụ trong lĩnh vực thi hành án dân sự. Sự thay đổi này góp phần nâng cao tính ổn định, minh bạch và trách nhiệm của thiết chế hành nghề.

Hội thảo cũng phân tích ý nghĩa của việc đổi tên từ “Thừa phát lại” thành “Thừa hành viên”, từ “Văn phòng Thừa phát lại” thành “Văn phòng Thi hành án dân sự”. Các ý kiến cho rằng đây không chỉ là sự điều chỉnh về thuật ngữ, mà còn thể hiện quá trình tái định vị bản chất nghề nghiệp, giúp người dân nhận diện rõ hơn chức năng thừa hành, tổ chức thi hành bản án, quyết định theo quy định của pháp luật.

Một nội dung được quan tâm là thẩm quyền ra quyết định thi hành án của Trưởng Văn phòng Thi hành án dân sự. Theo mô hình mới, sau khi ký hợp đồng dịch vụ, Trưởng Văn phòng Thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định thi hành án trong thời hạn luật định. Quy định này giúp giảm khâu trung gian, rút ngắn quy trình và tăng tính chủ động nghiệp vụ.

Các ý kiến tại Hội thảo thống nhất cho rằng thẩm quyền của Thừa hành viên là thẩm quyền do pháp luật quy định, không chỉ phát sinh từ hợp đồng dịch vụ. Vì vậy, Thừa hành viên phải tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp và các yêu cầu về hợp pháp, khách quan, công khai, minh bạch. Việc pháp luật cho phép Thừa hành viên thực hiện trình tự, thủ tục thi hành án như Chấp hành viên đối với vụ việc được phân công là bước mở rộng thẩm quyền tác nghiệp, nhưng vẫn bảo đảm ranh giới với quyền lực cưỡng chế nhà nước.

Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn được thảo luận sâu là việc Thừa hành viên được đề nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án. Quy định này góp phần bảo toàn tài sản, hạn chế nguy cơ tẩu tán, chuyển dịch tài sản của người phải thi hành án. Cơ chế chuyển giao vụ việc giữa Văn phòng Thi hành án dân sự và cơ quan thi hành án dân sự cũng được đánh giá là thiết kế liên thông, giúp xử lý kịp thời những vụ việc phát sinh yêu cầu áp dụng biện pháp cưỡng chế thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước.

Hội thảo đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, trách nhiệm phối hợp, chuyển đổi số và đào tạo đội ngũ Thừa hành viên. Các đại biểu cho rằng cần có cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp để bảo đảm quyền tự chủ nghề nghiệp, phòng ngừa rủi ro, xử lý vi phạm và tăng cường trách nhiệm giải trình. Cùng với đó, cần cụ thể hóa cơ chế phối hợp với các cơ quan thi hành án dân sự, Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan đăng ký tài sản, tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương và các chủ thể nắm giữ thông tin, tài sản liên quan.

Trong bối cảnh pháp luật có nhiều thay đổi, chương trình đào tạo, bồi dưỡng Thừa hành viên cần tiếp cận theo hướng năng lực nghề nghiệp, chú trọng kỹ năng thực hành, xử lý tình huống, quản trị rủi ro, đạo đức nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ số. Đây là nhiệm vụ quan trọng của Học viện Tư pháp nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai mô hình Văn phòng Thi hành án dân sự trong giai đoạn mới.

Kết luận Hội thảo, các đại biểu đánh giá những ý kiến trao đổi, tham luận khoa học đã góp phần làm rõ cơ sở pháp lý, yêu cầu thực tiễn và các điều kiện bảo đảm để triển khai hiệu quả Luật Thi hành án dân sự năm 2025, Nghị định số 151/2026/NĐ-CP. Kết quả Hội thảo là nguồn tư liệu hữu ích phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức thực hiện pháp luật về Thừa hành viên.

Với tinh thần khoa học, thực tiễn và xây dựng, Hội thảo tiếp tục khẳng định vai trò của Học viện Tư pháp trong nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp và bổ trợ tư pháp; đồng thời góp phần thúc đẩy nghề Thừa hành viên phát triển theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân, doanh nghiệp và hoạt động tư pháp trong thời gian tới.