Những trường hợp di chúc bằng miệng có và không có hiệu lực?

Luật gia Nguyễn Văn Thắng (Hội viên Hội Phổ biến Tham vấn Pháp luật Việt Nam) trả lời để bạn đọc (tham khảo) như sau:

Theo Bộ luật dân sự 2015, Di chúc bằng miệng được pháp luật công nhận, tuy nhiên cần phải tuân theo theo các trình tự, thủ tục được quy định...

Tại Điều 627 Bộ luật dân sự 2015 quy định hình thức của di chúc thì di chúc phải được lập thành văn bản, nếu không thể lập được bằng văn bản thì có thể di chúc bằng miệng. Do đó, di chúc miệng vẫn được pháp luật công nhận.

Bên cạnh đó, cần lưu ý 2 điều kiện thành lập di chúc miệng và thời gian di chúc miệng có hiệu lực được quy định trong điều 629 Bộ luật dân sự 2015. 

Điều 629 Bộ luật dân sự 2015. 

1. Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.

2. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Di chúc miệng được coi là hợp pháp phải đáp ứng được các điều kiện theo điều 630 Bộ luật dân sự 2015 

Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 

1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.